भेंड हे सोलापूर जिल्ह्यातील माढा तालुक्यातील एक प्रगतशील गाव असून येथे गावाची लोकसंख्या सुमारे २,१९८ आहे. गावाचे एकूण क्षेत्रफळ १७२२.८९ हेक्टर आहे. गावची ओळख संत सावता माळी (अरण) यांची सासुरवाडी म्हणून केली जाते. संत सावता माळी यांच्या पत्नी संत जनाबाई या भेंड गावातील ‘भानवसे रूपमाळी’ या घराण्यातील होत्या. त्यामुळे अरण आणि भेंड या गावांची ओळख ‘अरण-भेंडी’ अशी एकत्रितपणे केली जाते.

गावामध्ये संत जनाबाई यांचे तीर्थक्षेत्र असून गावाला वारकरी संप्रदायाचा वारसा लाभला आहे. संत जनाबाई तीर्थक्षेत्रास शासनाकडून “क” दर्जा देण्यात आला आहे. तसेच गावामध्ये महादेवाचे प्राचीन मंदिर आहे. दरवर्षी महाशिवरात्री निमित्त मोठी यात्रा भरते आणि या काळात विविध धार्मिक व सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते.

भेंड गावामध्ये सुसज्ज ग्रामपंचायत कार्यालय कार्यरत आहे. ग्रामपंचायतच्या माध्यमातून जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा, अंगणवाडी, मिनी अंगणवाडी व आरोग्य उपकेंद्र यांना आवश्यक सुविधा व साहित्य पुरविले जाते. तसेच गावातील सार्वजनिक ठिकाणी CCTV, हर घर सौर दिवा, बायोगॅस प्रकल्प, आणि जल जीवन मिशन अंतर्गत घरोघरी नळाद्वारे पाणीपुरवठा यांसारख्या योजना प्रभावीपणे राबविण्यात आल्या आहेत.

गावामध्ये महाराष्ट्र शासनाच्या विविध लोकउपयोगी योजना जसे की महाराष्ट्र राज्य ग्राम सामाजिक परिवर्तन अभियान (VSTF), माझी वसुंधरा अभियान, आर. आर. आबा सुंदर गाव, आणि मुख्यमंत्री समृद्ध पंचायत राज अभियान या योजना लोकसहभागातून यशस्वीपणे राबविण्यात येतात.

गावातील शेतकऱ्यांनी शेतकरी गट स्थापन करून शेतीमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञानाचा अवलंब केला आहे. यामध्ये ९०% ठिबक सिंचन, फवारणीसाठी ड्रोनचा वापर, तसेच कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आधारित तंत्रज्ञानाचा समावेश आहे. ड्रोनद्वारे फवारणी, AI च्या मदतीने कीड व रोगांचे निदान आणि उत्पादनाचा अंदाज घेऊन शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढीस लागले आहे.

पाणी फाउंडेशनच्या माध्यमातून गावामध्ये मोठ्या प्रमाणावर जलसंधारण (पाणी जिरवणे) कामे करण्यात आली आहेत. त्यामध्ये CCT, Deep CCT, LBS, MNB, शोषखड्डे, शेततळी, गबिअन बंधारे, ओढा खोलीकरण-रुंदीकरण आणि पाझर तलाव दुरुस्ती यांसारख्या उपाययोजनांचा समावेश आहे. यामुळे सुमारे ६५० हेक्टर क्षेत्र सिंचनाखाली आणण्यात यश आले आहे.

तसेच आंतरराष्ट्रीय स्तरावर Crop Diversification आणि Water Conservation या क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या ICRISAT संस्थेचे मौल्यवान सहकार्य गावाला लाभले आहे. लोकसहभाग, आधुनिक शेती व आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या बळावर भेंड गाव सातत्याने प्रगती करत असून गावाचे भविष्य अधिक उज्ज्वल होत आहे.